| Zamość - Stare Miasto |
 |
 |
    Ratusz – wzniesiony ok. 1591r. jako piętrowy obiekt z podcieniami i wieżą. Nie stanął na środku rynku tylko został wkomponowany w jego północnej pierzei, aby nie dominował nad miastem. W latach 1636 – 1651 ratusz został przebudowany - powiększony i podwyższony. Otrzymał architekturę w stylu manierystycznym, z elewacjami zwieńczonymi attykami oraz bogato zdobionymi gzymsami i wnękami.
W XVIII w. do fasady dobudowano odwach oraz dwuskrzydłowe schody z balustradą wsparte na arkadach. Na schodach znajduje się rzeźbiony kartusz z herbem II ordynata - Tomasza Zamoyskiego. Z wieży ratuszowej o godz.12-tej w południe grany jest hejnał. Obecnie w ratuszu znajduje się siedziba władz miasta.     Kamienica „Wilczkowska” – została przebudowana przez rajcę miejskiego Jana Wilczka w latach 1665 – 1674 i ma wystrój wczesnobarokowy.
Na elewacji i belkach stropowych wewnątrz kamienicy są umieszczone inicjały właściciela.
Na kamienicy w lewym górnym narożniku umieszczone są płaskorzeźby św. Jana Chrzciciela – patrona właściciela kamienicy i św. Tomasza Apostoła – patrona Zamościa.
  Katedra(dawna kolegiata) – wzniesiona została w latach 1587- 1598 jako wotum dziękczynne za odniesione zwycięstwa w wyprawach wojennych. Fundatorem był hetman Jan Zamoyski. Zbudowana jest w stylu renesansowym, ma 45 m długości i 30 m szerokości.
Wewnątrz zachowały się przepiękne dekoracje sklepień, srebrne tabernakulum oraz wspaniałe obrazy. Jest tam 8 kaplic powstałych w XVII w., z rzeźbami i ołtarzami. Najpiękniej zdobiona jest kaplica Ordynacka (Zamoyskich) z marmurową płytą nagrobną Jana Zamoyskiego, portretami ordynatów i nagrobkiem Tomasza Zamoyskiego.
    Kościół Franciszkanów – pierwszy zamojski kościół klasztorny, powstał w latach 1637-1655. Wzniesiony w stylu barokowym z fundacji Tomasza Zamoyskiego i jego żony Katarzyny. Posiadał bogaty wystrój elewacji z niszami, gzymsami oraz wysokimi szczytami. Świątynia posiadała kosztowne sprzęty liturgiczne, obrazy, marmurową posadzkę i liczne nagrobki oraz 3-kondygnacyjne podziemia.
Po likwidacji zakonu franciszkanów w 1784r. przez Austriaków, stracił na wiele lat funkcję sakralną i był wielokrotnie przebudowywany. W czasie zaboru rosyjskiego umieszczono tam koszary. Po odzyskaniu niepodległości w obiekcie urządzono kino Stylowy”, muzeum regionalne, Dom Ludowy oraz Sejmik Powiatowy. Następnie mieściło się tam Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych. Od 1993r. obiekt sakralny jest ponownie w posiadaniu zakonu franciszkanów jako kościół parafialny.
    Akademia Zamojska – wybudowana została w latach 1639-1648 z fundacji Tomasza Zamoyskiego. W jego zamierzeniach miała to być szkoła obywatelskiego wychowania, przygotowująca młodzież szlachecką do służby publicznej. Akademia Zamojska, Drukarnia, Biblioteka Akademicka, następnie Szkoła Wojewódzka miały tam swoją siedzibę do 1784r. W tym czasie gmach dwukrotnie był przebudowywany. W XIX w. obiekt zamieniony na koszary, a od 1866r. ponownie mieści szkoły.
Pałac Zamoyskich – dawna rezydencja Zamoyskich wzniesiona w latach 1579-1587. Początkowo był to budynek jednopiętrowy z wieżą obserwacyjną zwaną „belwederem”. Pałac był wielokrotnie przebudowywany. W XVIII w. zostało dobudowane drugie piętro oraz wykonano bogate wyposażenie malarsko-rzeźbiarskie. Następnie dobudowano dwa pawilony z oficynami, wozownię, rajszulę i masztalernię. W 1813 roku obiekt przejęło wojsko i mieścił się tam szpital wojskowy i dowództwo garnizonu. Od 1918r. jest tam siedziba sądówi mieszkania. W 2005r. odsłonięto przed gmachem pomnik hetmana Jana Zamoyskiego – postać na koniu z buławą hetmańską ustawiony na cokole.
Kościół św. Mikołaja – dawna cerkiew grecko-ruska wzniesiona w latach 1618-1631.Zespala w sobie cechy charakterystyczne dla świątyń mołdawskich i elementy architektury łacińskiej. Świątynia miała charakter obronny, zlokalizowana przy fortyfikacjach, od strony frontu miała dobudowane wieże z otworami strzelniczymi.Wewnątrz kościoła sklepienia zdobione bogatą dekoracją sztukatorską, późnorenesansowy portal arkadowy z rozetami oraz marmurowa kropielnica z XVII w.Obecnie jest to kościół o.o. Redemptorystów.
 Synagoga – świątynia żydowska, została wybudowana w latach 1610 – 1620.
Składa się z sali głównej i dwóch pomieszczeń bocznych tzw. babińców. Sklepienie tworzy wyniosła czasza z profilowanymi żebrami. W okresie okupacji niemieckiej bożnica została poważnie zniszczona. Po wyzwoleniu budynek wyremontowano. W latach 70 –tych XX w. odtworzono antyki, zakonserwowano sztukaterie oraz odsłonięto polichromie.
Bastion VII i Nadszaniec bastionu VI
  Rotunda (Działobitnia) – wzniesiona w latach 1825-1831 jako element obronny. Arsenał - zbrojownia ufundowana przez hetmana J. Zamojskiego jako muzeum chwały polskiego oręża. Wybudowany ok. 1630r. jako drugi arsenał (pierwotny nie zachował się). Został zniszczony przez pożar w 1658r. Odbudowany został w latach 70-tych XVII w. Budynek ma dł. 63 m. W latach 80 -tych XIX w. mieścił się tam magazyn żywności i areszt, na przełomie XIX-XX w. stajnie wojskowe. Obecnie jest tam Muzeum Barwy i Oręża. |
